Γιώργος Μιλτ. Σαλεμής
Το καλοκαίρι του 1943, η Αντίσταση κατά των Ιταλών και Γερμανών περνάει σε ένα ανώτερο ποιοτικά επίπεδο.
Πολλοί είναι οι λόγοι και άλλες τόσες οι προϋποθέσεις για την ποιοτική αυτή εξέλιξη.
Οι λαοί έχουν αναθαρρήσει καθώς το Στάλινγκραντ έχει κάνει τη μεγάλη ανατροπή και οι Γερμανοί αρχίζουν να υποχωρούν. Οι εξελίξεις στο Ανατολικό Μέτωπο έχουν... κινητοποιήσει τους Συμμάχους κι επιχειρούν... με σεμνότητα, ν' ανοίξουν ένα δεύτερο μέτωπο στην Ευρώπη, και δη στην Ιταλία. Δεν είναι αυτό που απαιτούν οι πολεμικές συνθήκες αλλά είναι μια πρόοδος. Το μέτωπο της Ιταλίας είναι μικρό σε σχέση με τις δυνάμεις που συγκρούονται στο Ανατολικό μέτωπο. Η προέλαση προς την καρδιά του Άξονα είναι δύσκολη ενώ είναι εύκολο για τη Βέρμαχτ να αμυνθεί στο βραχώδες και στενό μέτωπο της Σικελίας και της Ιταλίας.
Παρ' όλα αυτά, ο πόλεμος στην Ιταλία συμβάλλει πολύ στον πλήρη εκφυλισμό του φασιστικού καθεστώτος. Η δύναμή του εξαντλείται.
Στην Ελλάδα, κυρίως ο ΕΛΑΣ, αναλαμβάνει να προκαλέσει χάος στα μετόπισθεν των κατακτητών. Να δημιουργήσει κλίμα επικείμενης απόβασης στην Ελλάδα. Γι' αυτό ο ΕΛΑΣ αναγνωρίζεται ως "Ελληνικός Στρατός επί Ελληνικού εδάφους". Είναι κάτι που αποσιωπούν οι επικριτές της υπαγωγής του στο Στρατηγείο Μέσης Ανατολής. Αποσιώπηση που οφείλεται είτε σε περισσή άγνοια είτε σε σκοπιμότητα.
Ως "Ελληνικός Στρατός επί Ελληνικού εδάφους", ο ΕΛΑΣ, αναδιοργανώνεται και παίρνει μορφή τακτικού στρατού, με τάγματα, συντάγματα, μεραρχίες κλπ. Αρχίζει να μαζικοποιείται καθώς οι Άγγλοι δεσμεύονται να τον εξοπλίσουν και να τον υποστηρίξουν οικονομικά. Όλα αυτά θα αθετηθούν το φθινόπωρο όταν θα ξεσπάσει η σύγκρουση με τον ΕΔΕΣ. Η σύγκρουση με τον ΕΔΕΣ που ξέσπασε ακριβώς για να αθετηθούν όλα αυτά τα υπεσχημένα.
Στην Αττικοβοιωτία, το καλοκαίρι του 1943, πνέουν δυνατοί άνεμοι ελευθερίας. Ο Ορέστης με την ομάδα του, με τον παπα-Χρυσόστομο Πέππα και τη σημαία αναπεπταμένη, φτάνει μέχρι την Αυλίδα. Στη Μονή Κλειστών βγάζει λόγο στους προσκυνητές από την Αθήνα, ξημέρωμα της Παναγίας στις 15 Αυγούστου. Στη Μπούκα της Υλίκης, στην Κάζα, γίνονται μάχες. Η Κωπαΐδα λαφυραγωγείται από τον λαό με την κάλυψη του ΕΛΑΣ. Μέχρι και τα τηλέφωνα πήραν....
Μπροστά στην κατάσταση αυτή και με δεδομένο τον προχωρημένο εκφυλισμό του Ιταλικού Στρατού, οι Γερμανοί αναλαμβάνουν τη στρατιωτική διοίκηση του νομού Βοιωτίας ενώ η κυβέρνηση Ράλλη παίρνει πολλά διοικητικά μέτρα προκειμένου να συντονιστεί με τους Γερμανούς. Τότε είναι που γίνεται ο νομός Βοιωτίας ξεχωριστός νομός από την Αττική. Και ο λόγος είναι ένας: η αντιμετώπιση της ιδιαίτερα επικίνδυνης δράσης του ΕΛΑΣ στον, στρατηγικής σημασίας, ρόμβο της Βοιωτίας.
Η ανάληψη της στρατιωτικής διοίκησης της Βοιωτίας είναι στην αρχή... άτυπη. Πλήρως η διοίκηση, στρατιωτική και πολιτική, θα περάσει στους Γερμανούς στα μέσα του Νοεμβρίου του 43. Τότε, και μετά το Αντι-ΕΑΜικό Σύμφωνο, είναι που λαμβάνουν χώρα "πράγματα και θαύματα"!
Τώρα όμως, τον Αύγουστο του 1943, ούτε μια βδομάδα από την...ορκωμοσία του πρώτου νομάρχη της Βοιωτίας, οι Γερμανοί αρκούνται στην οργάνωση των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων κατά των Ανταρτών. Η τρομερή μάχη του Κουρσκ μαίνεται και σ' αυτήν διακυβεύεται η οριστική απώλεια της ικανότητας των Γερμανών για την ανάκτηση της στρατηγικής πρωτοβουλίας στο Ανατολικό Μέτωπο.
Οι επιχειρήσεις εκκαθάρισης των Ανταρτών χρειάζονται όμως πληροφορίες. Γι' αυτό παίρνονται μέτρα σχετικά. Ξεκινούν από τους διορισμένους, και μάλιστα με την άμεση επίβλεψη του ίδιου του Ράλλη, κοινοτάρχες. Θα είναι οι πρώτοι πληροφοριοδότες των Γερμανών επί ποινή θανάτου. Κοντά τους η επταμελής "επιτροπή παρακολούθησης των ανταρτών" που απαρτίζεται από τους διακεκριμένους χωριανούς, ήτοι τον παπά, τον δάσκαλο, τον γιατρό, τον κτηματία κτλπ. Για όλα αυτά έχουμε στοιχεία και τεκμήρια. Έχουμε τις λεπτομερείς διαταγές των κατακτητών, Ιταλών και Γερμανών. Έχουμε τις διαταγές του Ταβουλάρη και του γραφείου του πρωθυπουργού που αποτελούν τη συγκεκριμενοποίηση των... καθηκόντων! Έχουμε τις ίδιες τις επιτροπές παρακολούθησης ανταρτών, πολλές φορές με ευανάγνωστες τις υπογραφές των καταδοτών. Πάρα πολλά από τα τεκμήρια αυτά δημοσιεύονται για πρώτη φορά στον "Ορέστη" ως συνοδευτικά τεκμήρια της αφήγησης του καπετάνιου. Έχουμε και άλλα τόσα...κάβα(!) Για μελλοντική επεξεργασία και χρήση κατάλληλη... Με άλλα λόγια... "έχουμε και τρουμπέτες έχουμε και τουμπλέκια" (Γ. Καραϊσκάκης)!
Ένα από τα πλέον σημαντικά τεκμήρια είναι και το πρακτικό, η καταγραφή της ομιλίας του Γερμανού στρατιωτικού διοικητή στους κοινοτάρχες των χωριών που βρίσκονται κοντά στον απευλευθερωμένο από τον ΕΛΑΣ θύλακα. Σημειώνουμε δε ότι, η απελευθέρωση αυτή έχει αρχίσει να συντελείται από τον Οκτώβριο του 1942, ήγουν ΠΡΙΝ τον Γοργοπόταμο! Συντελείται από το γεγονός της αναγκαστικής σύμπτυξης της Χωροφυλακής και των λοιπών Ιταλικών δυνάμεων στις μεγάλες πόλεις και τους κόμβους, χάρη σ' αυτή την πρώιμη και ισχνή δράση του ΕΛΑΣ που μαζεύει σκόρπια παλιοτούφεκα και σφαίρες μετρημένες "σαν λίρες" για να πολεμήσει τους κατακτητές. Και για τούτα έχουμε τεκμήρια στον "Ορέστη"!
19 Αυγούστου 1943, λοιπόν, ημέρα Πέμπτη, λίγα 24ωρα πριν να κάψουν οι Γερμανοί τη Δομβραίνα και τα γύρω χωριά, ο στρατιωτικός διοικητής καλεί στη Θήβα τους κοινοτάρχες των χωριών της γραμμής που έχει "επαφή" με τους Αντάρτες.
Πηγαίνουν οι μισοί...
Θέλετε να μάθετε τι τους είπε, μέσα από αυθεντικό έγγραφο της Επαρχίας;
Διαβάστε στη σελίδα 310 του "Ορέστη" (Παράρτημα Α' Μέρους)