Εύβοια, καλοκαίρι 1944: Ο Παπαθανασόπουλος και οι "Τσολιάδες" του λεηλατούν και σκοτώνουν

 Ολόκληρη και για πρώτη φορά η έκθεση του ταγματάρχη των Ταγμάτων Ασφαλείας Τσιρίνη Γεωργίου

Γιώργος Μιλτ. Σαλεμής 

Το καλοκαίρι του 1944 συντελείται η κορύφωση του κατοχικού δράματος. 

Οι Γερμανοί οργιάζουν με αλλεπάλληλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Το "κράτος" βρίσκεται υπό διάλυση καθώς αδυνατεί να λειτουργήσει στοιχειωδώς και να καλύψει έστω τις ανάγκες των δικών του οργάνων. Καμία αποστολή πληθωριστικού χρήματος από την Αθήνα στις επαρχίες δεν είναι ασφαλής. Καμία δυνατότητα συλλογής φόρων, σε είδος και σε χρήμα, δεν είναι δυνατή. Ο ΕΛΑΣ έχοντας φτάσει στο μέγιστο της μαζικοποίησης και της δράσης του καθιστά κυριολεκτικά τους κατακτητές πολιορκούμενους. Οι εξορμήσεις των εκκαθαριστικών μόνον με χιλιάδες στρατιώτες είναι δυνατές και μόνο για λίγες, πολύ λίγες, ημέρες επιτυγχάνεται ο έλεγχος κάποιων περιοχών. 

Εκείνη ακριβώς την περίοδο των τριών μηνών του καλοκαιριού του 44 είναι που και ο Παπαθανασόπουλος εντείνει την τρομοκρατία και στις δύο πλευρές του Ευβοϊκού. 

Το "μικρό Χαϊδάρι", οι φυλακές της Χαλκίδας, έχουν γεμίσει και αναζητείται κτήριο και...την επέκτασή τους. Άνδρες, γυναίκες, γέροι, γριές και έφηβοι, στοιβάζονται για διαλογή και μετά στέλνονται είτε στο απόσπασμα, είτε στο μεγάλο Χαϊδάρι κι από κει ίσως στην Καισαριανή ίσως στη Γερμανία. Ο ίδιος ο Παπαθανασόπουλος, το έχουμε δείξει αλλού, επαίρεται για την κτηνωδία του αυτή δίνοντας τους αριθμούς των εκτελέσεων και των φυλακίσεων. Ο ίδιος αυτός δήμιος καθορίζει ότι κανείς άλλος πλην του ιδίου δεν μπορεί να διατάξει αποφυλακίσεις κρατουμένων. 

Ο ίδιος είναι που πρωτοστατεί και στη λεηλασία! Η έκθεση Τσιρίνη είναι ένα τεκμήριο της εποχής εκείνης. Συντάσσεται εν θερμώ, λίγες μέρες μετά τα πλιάτσικα και διαρκούσης της Κατοχής. Υποβάλλεται στη διοίκηση των Ταγμάτων Ασφαλείας, στην Αθήνα, καθώς οι διαμαρτυρία του τον έχει θέσει στη δυσμένεια του Παπαθανασόπουλου και τον έχει απομακρύνει από τη Χαλκίδα. 

Το γνήσιο του τεκμηρίου το πιστοποιεί ένας άλλος συνεργάτης των Γερμανών, ο διαβόητος Νίκος Αναγνωστόπουλος. Βρίσκεται κι αυτό, το έγγραφο, στο Αρχείο Δουατζή, ανάμεσα στα έγγραφα που ο αείμνηστος Γιάννης Δουατζής κατάφερε να αποκτήσει έναντι γερής αμοιβής. 

Δεν πιστοποιούν λοιπόν "την ρεμούλα" κάποιοι "απάτριδες" και "άθεοι" κομμουνισταί! Την πιστοποιούν οι ίδιοι οι άνθρωποι της πυραμίδας που στήριξε τους Γερμανούς στον ανελέητο πόλεμο κατά της Ελλάδας. 

Μερικές σημαντικές σημειώσεις:

1. Ο αξιωματικός Τσιροδήμος που αναφέρεται στο κείμενο, συνελήφθη από τον ΕΛΑΣ και κρατήθηκε μαζί με τους υπόλοιπους στη Χαλκίδα. Μετά την Ανακωχή, όλοι μαζί, ΕΛΑΣ και κρατούμενοι, συμπτύχθηκαν στην Στυλίδα. Στην Αγία Μαρίνα της Στυλίδας ανακρίθηκαν και εκτελέστηκαν έντεκα (11). Ανάμεσα σ' αυτούς τους "έντεκα" και ο Τσιροδήμος, ο Παλαιοδημόπουλος (εγκάθετος του Γερακίνη στον ΕΛΑΣ που αυτομόλησε στα Τάγματα), ο Λύκος διοικητής της Ειδικής Ασφάλειας Ευβοίας, ο Λήσταρχος Καραθανάσης και ο μεγαλοσυμβολαιογράφος Σπυρόπουλος. Ο Καραθανάσης είναι εκείνος που αποπειράθηκε να δολοφονήσει τον Βενιζέλο στην Κηφισίας. Είχε εγκατασταθεί στη Χαλκίδα και μεταξύ άλλων έκανε και μεταφορές με καΐκι "δικό του". Τέλος η ύπαρξη ενός σημαίνοντος συμβολαιογράφου στους επιλέκτους "έντεκα" δεν είναι τυχαία. Προφανώς σχετίζεται με περιουσίες και με τους "πλουτίσαντες εν τη Κατοχή". Αλλά για τους "έντεκα" θα επανέλθουμε κάποια άλλη στιγμή. Η έρευνα συνεχίζεται.... 

2. Οικονομικός Έφορος της Εύβοιας, για τον οποίο υπάρχει αναφορά στην Έκθεση, θα πρέπει να ήταν, χωρίς να έχει διασταυρωθεί, ο Δημ. Κουτσογεωργόπουλος. Τουλάχιστον αυτός ήταν Έφορος στις 9 Νοεμβρίου 1943, όταν η διοίκηση του 7ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ διατάσσει τη σύλληψή του. Τη διαταγή υπογράφουν οι, Συνταγματάρχης Ξενοφών (Δημ Κασσάνδρας), Όθρυς, Βουρλιάς. 

ΠΑΡΑΝΟΜΊΑΙ

 

Λαβούσαι χώραν εις βάρος ιδιωτών Ευβοίας εκ μέρους Προσώπων της Στρατιωτικής Διοικήσεως

 

Α) Περί τα τέλη Μαΐου 1944 συνεστήθη επιτροπή ανοίγματος Εβραϊκών Καταστημάτων εν Χαλκίδι με Πρόεδρον τον Ταγματάρχην Πεζικού Λιάκον Θωμάν. Άπαντα τα είδη ταύτα αναριθμήτου αξίας συνεκεντρώθησαν εις αποθήκην από την οποίαν εξήγοντο και διανήμοντο εις τους αξιωματικούς του Επιτελείου της Στρατιωτικής Διοικήσεως και συμφώνως των οδηγιών του Επιτελάρχου Ταγματάρχου Πολιτάκη Γεωργίου, όστις διήυθυνε την όλην επιχείρησιν.

Εκ των ανωτέρω ειδών (μόνον ο έφορος  Χαλκίδος δύναται να γνωρίζη την ποσότητα) είναι ζήτημα αν θα έμειναν ελάχιστα είδη.

 

Β) Κατά την εις Στενήν άφιξιν του Στρατηγού κ. Παπαθανασοπούλου μετά της ακολουθίας του (22^α Ιουνίου) εφορτώθησαν εκ μέρους των οργάνων του (Ανθυπολοχαγός Τσιροδήμος και Σια) δύο αυτοκίνητα φορτηγά με είδη τροφίμων ήτοι: 4 βαρέλια τυρού, αραβοσίτου, φάβας και άλλα ως ψιλικών ειδών. Άπαντα τ’ ανωτέρω ανευρέθησαν παρά του Τάγματός μου τα οποία μετά την εξακρίβωσιν ότι ταύτα ανήκουσιν εξ ολοκλήρου εις τον παντοπώλην Κάτω Στενής Χαράλαμπον Κυράναν απεδόθησαν. Το τοιούτον  ενεφέρθη εις τον Στρατηγόν τόσον παρ’ εμού όσον και παρά του Συνταγματάρχου κ. Γερακίνη εις Ταγματάρχην Αναστασίου όστις μας απήντησεν ως εξής: «Αμ γι’ αυτά τα πράγματα ήλθεν ο Τσιροδήμος».

 

Γ) Αι επιχειρήσεις 18 και 19 προς Θεολόγον εις ουδένα άλλον σκοπόν απέβλεπον ει μη μόνον εις την εξηπηρέτησιν προσώπων εκ της περιοχής ταύτης δια την συγκομιδήν του σιταριού (Τσώκος, Βτούρμας, Καραγιάννης, και Βαρσαμάς της Ειδικής Ασφάλειας) και εκ παραλλήλου συγκέντρωσιν σιτηρών υπό τύπον δεκάτης.

 

Δ) Το κατακορύφωμα όμως της μεγάλης ρεμούλας εγένετο κατά τας επιχειρήσεις της Β. Ευβοίας από 24 Ιουλίου μέχρι 5^ης Αυγούστου 1944.

Συμφώνως Διαταγής επιχειρήσεων την 25-7-44 ευρισκόμην με το Τάγμα μου (εις λόχος) εις Καμαρίτσαν. Την επομένην αφίχθη και ο Στρατηγός με το Επιτελείον του. Εκινήθην με τον Στρατηγόν επικεφαλής καθ’ όλην την περίοδον των επιχειρήσεων πλην μόνον κατά την 30-7-44 απεχωρίσθην με το ήμισυ της δυνάμεως μεθ’ ό συνηντήθην εκ νέου εις Στροφιλιάν μέχρι πέρατος των επιχειρήσεων.

Ως πρώτη δυσαρέσκεια με τον Στρατηγόν κατά τας επιχειρήσεις ταύτας ήτο διότι αντί 8.000 οκάδ σίτου και 4.000 οκαδ βρώμης όπερ έδει να συγκέντρωνα ως δεκάτη μετέφερα μόνον 650 οκαδ σίτου.

 

Ε) Κατά την Πίλι μετάβασίν μας εισήλθεν πρώτος με το τμήμα μου και συνέχισα την κίνησίν μου προς Βλαχιά και εις τον Κόλπον Πίλι προς λήψιν μέτρων ασφαλείας. Κατά την εκ του Χωρίου διέλευσίν μου  ουδέν εκ των Καταστημάτων ήτο ανοικτόν λόγω του φόβου των κατοίκων. Κατά την επιστροφήν μου το εσπέρας είδον ιδίοις όμμασι να λεηλατούνται τα καταστήματα παρά της ακολουθίας του Στρατηγού  (ο υποφαινόμενος απεχωρίσθη προσωρινώς δια τακτικήν αποστολήν) αφηρέθησαν μεταξύ των άλλων και άπαντα τα φάρμακα του εκεί μοναδικού Φαρμακείου πλην πλουσιοτάτου εις ποσότητα φαρμάκων λόγω της αποστάσεως και διακοπής συγκοινωνίας μετά της Χαλκίδος. Κατά την μαρτυρίαν του Υπολοχαγού Γερακίνη Ηλία του Προέδρου Κοινότητας Μαντουδίου και άλλων αξιοπίστων προσώπων η αξία των φαρμάκων ήτο απροσδιόριστος, καθ’ όσον το πλείστον των φαρμάκων ήσαν Σπεσιαλιτέ. Εις μάτην ικέτευον οι προύχοντες του Χωρίου να τους αφήση εν μέρος τουλάχιστον πλην δεν εισηκούσθησαν.

Τα φάρμακα ταύτα ανήρχοντο εις 4 κιβώτια (τετράγωνα μεγάλα) τα οποία μετεφέρθησαν εις Στραφιλιά και εκείθεν δια δρομολογίου μέσω Μαντουδίου- Αχμέτ Αγά- Νεροτριβιά- Ψαχνά- Χαλκίδα φορτωθέντα επί δύο μεταγωγικών. Κατά την διέλευσίν μας εκ της ατραπού Αχμέτ Αγά προς αυχένα Νεροτριβιάς εν εκ των κιβωτίων έπεσε και πολλά των φαρμάκων αχύθησαν..

Κατά την διάρκειαν  των ημερών τούτων πλειστάκις ανέφερον εις τον Στρατηγόν και εις τον Επιτελάρχην δια κλοπιμαία είδη ρουχισμού εκ μέρους των ανδρών του Επιτελείου και συγκεκριμένως εις Αγίαν Τρίτην πλην ουδέν μέτρον ελαμβάνετο δια τους πραγματικώς ληστοπειρατάς οπλίτας του (Χωροφύλαξ Σκοπελίτης, Στρατιώτης Καρατσόλιας και ενός άλλου καταγομένου εξ Αθηνών).

 

Ζ) Κατά το ως άνω χρονικόν διάστημα άλλα τμήματα αποβιβασθέντα εις Λίμνην Ευβοίας και Κρυόβρυσι συνεκέντρωναν προϊόντα και ό,τι άλλο είδος συνήντον και το μετέφερον εις Λίμνην με φορτηγά ζώα και εκείθεν με το βενζινόπλοιον του τέως Ληστάρχου Καραθανάση εις Χαλκίδα. Κατά τας επισήμους και θετικάς πληροφορίας κατά το διάστημα των οκτώ ημερών έκαμε δύο ταξείδια μέχρι Χαλκίδος και δια τα οποία μη δυνάμενοι να αποκρύψωσι τα είδη ταύτα συνεκρότησαν τύποις μόνον επιτροπήν εκ του Συνταγματάρχου Δρέλια Περικ, Ταγματάρχου Παπαδάκη Παύλου και Λοχαγού Χουρμουσιάδου Αλεξ.

Πάντα τ’ ανωτέρω ως και δια τα είδη των Εβραϊκών Καταστημάτων, όταν επέστρεψα πλέον εις Χαλκίδα και εκλειπόντων των λόγων της εκστρατείας κατά της Βορείου Ευβοίας ανέφερον προφορικώς και εγγράφως δια προσωπικής προς τον Στρατηγόν αναφοράς μου (προς απόδειξιν ταύτης έχω εις χείραςς μου τον επιστραφέντα φάκελλον την 5^ην Αυγούστου με αποτέλεσμα την αυτήν ημέραν να εκδώση Διαταγήν εκδιώξεώς μου εκ Χαλκίδος θέτων μοι εις την διάθεσιν του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης (Διεύθυνσιν Πεζικού).

Τ’ αποτέλεσμα της αναφοράς μου δεν γνωρίζω καθ΄όσον μετά πάροδον 4 ημερών ανεχώρησα λαβών φύλλον πορείας.

 

 

Εν Αθήναις τη 20-8-1944

 

ΤΣΙΡΙΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

 

Ταγματάρχης

 

 

Υπεβλήθη εις Ανωτάτης Διοίκησιν

Ευζώνων Ασφαλείας (Γραφείον Διοικητού)

Την 22-8-44